TİCİPOS — Hesap Planı
Görüntü, programın örnek veriyle açılmış gerçek ekranıdır. Büyütmek için tıklayın.
Bu ekran ne işe yarar?
Muhasebede her para ve mal hareketi bir "hesaba" yazılır. Hesap planı bu hesapların listesidir; Türkiye’de herkes aynı numaraları kullanır (Tek Düzen Hesap Planı). Örneğin 100 Kasa, 102 Bankalar, 120 Alıcılar (size borçlu müşteriler), 153 Ticari Mallar (satmak için aldığınız mallar), 191 İndirilecek KDV (alışta ödediğiniz KDV), 320 Satıcılar (borçlu olduğunuz tedarikçiler), 391 Hesaplanan KDV (satışta tahsil ettiğiniz KDV), 600 Yurtiçi Satışlar, 770 Genel Yönetim Giderleri. İlk rakam hesabın sınıfıdır: 1 ve 2 varlıklar, 3 ve 4 borçlar, 5 öz kaynak (sermaye), 6 gelir ve gider, 7 maliyet hesapları. Ekran seçilen tarih aralığındaki kesin fişlerden her hesabın borç, alacak ve bakiyesini hesaplar; alt hesapların tutarı üst hesaba toplanır. Bu ekrana bakmak hiçbir kaydı değiştirmez.
Ne zaman kullanılır?
- Bir hesabın o dönemde ne kadar hareket gördüğünü ve bakiyesini hızlıca görmek istediğinizde.
- Yeni bir alt hesap açmanız gerektiğinde (örneğin 102.02 ikinci banka hesabı, 770.05 kira gideri).
- Bir hesabın adını düzeltmek istediğinizde.
Adım adım
- Üstteki "Dönem" kutularına başlangıç ve bitiş tarihini yazın ya da "Bu yıl" / "Bu ay" düğmesine basın.
- Yalnız kullanılan hesapları görmek için "Yalnızca hareket görmüş hesaplar" kutusunu işaretleyin.
- Kalın yazılı satırlar ana hesaplardır; altındaki girintili satırlar alt hesaplardır.
- Bir hesabın hareketlerini tek tek görmek için satıra sağ tıklayıp "Defterikebirini aç" deyin.
- Yeni hesap için üst hesaba sağ tıklayıp "Alt hesap aç" deyin; önerilen kodu (örn. 770.01) onaylayın, sonra hesabın adını yazın.
Bunu yaparsanız ne olur?
"Alt hesap aç" ile 102.02 hesabını açarsanız
Hesap hemen plana eklenir ve fiş girişinde seçilebilir hâle gelir. Henüz hareketi yoksa bakiyesi 0 görünür.
Üst hesabı olmayan bir kod yazarsanız (örn. 999.01)
Program "Üst hesap bulunamadı" der ve hesabı açmaz. Önce üst hesabın açılması gerekir.
Var olan bir kodu yeniden açmaya çalışırsanız
"Hesabı zaten var" uyarısı çıkar, hiçbir şey değişmez.
"Adını değiştir" ile hesabın adını değiştirirseniz
Yalnız ad değişir. Hesabın kodu ve geçmiş fişlerdeki tutarlar aynı kalır; raporlarda yeni ad görünür.
Tarih aralığını değiştirirseniz
Borç, alacak ve bakiye yalnız o tarihler arasındaki kesin fişlere göre yeniden hesaplanır. Taslak fişler hesaba katılmaz.
Düğmeler ne yapar?
Yeni FişBoş bir yevmiye fişi sekmesi açar (elle muhasebe kaydı).
YenileBakiyeleri güncel kayıtlarla yeniden hesaplar.
YazdırEkrandaki görünümü yazıcıya gönderir.
Bu yıl / Bu ayDönem kutularını yıl başından ya da ay başından bugüne ayarlar.
Sağ tık: Defterikebirini açHesabın bütün hareketlerini tarih sırasıyla gösteren bölüme geçer.
Sağ tık: Alt hesap aç / Adını değiştirSeçili hesabın altına yeni hesap açar ya da adını düzeltir.
Rakamları nasıl okurum?
- Hesap Kodu / Hesap Adı: kalın olanlar ana hesap, girintili olanlar onun alt hesaplarıdır. Ana hesabın tutarı, altındakilerin toplamıdır.
- Karakter: hesabın türü. AKTIF (varlık), PASIF (borç ve sermaye), GELIR, GIDER, MALIYET, NAZIM (bilgi amaçlı).
- Borç: hesaba giren (sol taraf) tutarların toplamı. Alacak: hesaptan çıkan (sağ taraf) tutarların toplamı.
- Bakiye: borç ile alacağın farkı. Yanında "B" varsa borç bakiyesi (kırmızı), "A" varsa alacak bakiyesi (yeşil) demektir.
- Kasa, banka, alıcılar ve mallar normalde B; satıcılar, KDV borcu, sermaye ve satışlar normalde A bakiye verir. Kasanın A vermesi "kasa eksiye düşmüş" demektir ve kontrol edilmelidir.
Örnek
Bu ay kasaya 18.000 TL nakit satış girdi, kasadan 5.000 TL kira ödendi. 100 Kasa satırında Borç 18.000 TL, Alacak 5.000 TL, Bakiye 13.000 TL B görünür: kasada 13.000 TL olması gerekir. Aynı satışın 15.000 TL’si 600 Yurtiçi Satışlar’da 15.000 TL A, 3.000 TL KDV’si ise 391 Hesaplanan KDV’de 3.000 TL A olarak durur.
Dikkat edilecekler
- Hesap kodu açıldıktan sonra değiştirilemez. Yanlış kodla açtıysanız doğru kodla yeni hesap açın.
- Ana başlık hesaplarına (örn. 12 Ticari Alacaklar) doğrudan fiş kesilemez; yalnız hareket görebilen alt hesaplara kayıt yapılır.
- Kod Tek Düzen biçiminde olmalıdır: 3 rakam, sonra noktalı kısımlar (120, 120.01, 120.01.001).
Bu kelimeler ne demek?
Borç / AlacakGünlük dildeki "borç" ile karıştırmayın. Muhasebede borç hesabın sol tarafı (giren), alacak sağ tarafıdır (çıkan). Kasaya para girince kasa BORÇlanır.
BakiyeHesapta kalan fark. Borç 18.000, alacak 5.000 ise bakiye 13.000 borçtur.
Tek Düzen Hesap PlanıTürkiye’de bütün işletmelerin kullandığı ortak hesap numaraları listesi.
Alt hesapBir hesabı ayrıntılandırmak için açılan kol: 102 Bankalar altında 102.01 Ziraat, 102.02 İş Bankası gibi.